محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

373

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

مىكردند و مسيحيان اسپانيايى را مىربودند و به صورت برده در بازارهاى مغرب مىفروختند . موريسكيها بدان سبب كه به اوضاع و احوال سواحل اسپانيا آگاه بودند و نقاط ضعف را مىشناختند و مىدانستند از حيث به دست آوردن آذوقه كجا مناسب‌تر است ، در اين حملات جنگجويان را يارى مىكردند . گاه نيز كشتيها به سواحل اسپانيا مىرفت تا مسلمانان و مسلمانان مسيحى شده را كه از خروج منع شده بودند به سواحل افريقيه برسانند . در خلال قرن شانزدهم جماعات بزرگى به اين سوى آب منتقل شدند . از اوايل قرن شانزدهم در ميان حادثه‌جويان دريايى عنصر جديدى پيدا شد و آن دريانوردان ترك بود و در رأس آنها دو برادر به نام‌هاى اوروج ( يا عروج ) و خير الدين « 9 » اينان از مشرق درياى مديترانه به مغرب آن آمده بودند . در سال 1517 ، اوروج با يك نيروى زمينى و چند كشتى بر الجزاير تاخت و آنجا را تصرف كرد و چون در سال بعد در نبردى كه ميان او و اسپانيا درگرفت به قتل رسيد برادرش خير الدين بر الجزاير مستولى گرديد . سپس بيشتر ثغور ساحلى مغرب را تصرف نمود . سلطان سليم او را حكومت آن نواحى داد و چند كشتى و شمارى سپاهى در اختيار او گذاشت . از اين پس ستاره اقبال او درخشيدن گرفت و نامش در شمار فرماندهان بزرگ دريايى بر سر زبانها افتاد . جمعى از دريانوردان ترك چون طرغود كه بعد از او به رياست رسيد و صالح ريس و سنان اليهودى و ايدين ريس در خدمت او بودند . اينان خود در جرئت و اقدام شهرهء آفاق بودند . دريانوردان ترك سلطهء خويش را بر سراسر درياى مديترانه گستردند و سواحل ايتاليا و اسپانيا را مورد حمله قرار دادند و جمعى از مجاهدين و حادثه‌جويان از مغاربه و موريسكيها نيز به آنان پيوستند . خير الدين حملات خود را در آبهاى اسپانيا از حمله به سواحل شرقى آغاز كرد و به مدت سه ماه در شهرهاى ساحلى دست به كشتار و

--> ( 9 ) . هر دو برادر را در روايات اروپايى « بارباروسا » يعنى صاحب ريش قرمز نامند . در باب اعمال حادثه‌جويانهء اين دو برادر در دريا كتابى به عربى منقول از اصل تركى در سال 1934 تحت عنوان « غزوات عروج و خير الدين » منتشر شده . ظاهرا در همان زمان يا نزديك به آن نوشته شده است .